Zasady dotyczące opakowań w Europie weszły w nową fazę. Rozporządzenie UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych ( PPWR ) wprowadza jednolity, zharmonizowany ramowy system wymagań dotyczących opakowań na całym rynku unijnym, obejmujący projektowanie opakowań, ich oznakowanie oraz kwestie związane z końcem ich życia użytkowego. Dla właścicieli opakowań, przetwórców i marek PPWR to nie tylko sygnał w zakresie zrównoważoności – jest to praktyczny czynnik wpływający na decyzje dotyczące materiałów i projektowania, które muszą wytrzymać ocenę zarówno wewnętrznie (zgodność z przepisami, zakupy), jak i zewnętrznie (klienci, organy regulacyjne).
W niniejszym artykule wyjaśniono, czym jest PPWR, dlaczego ma to znaczenie właśnie teraz, jak harmonogram wdrażania wpływa na planowanie oraz jak firma Shunho Creative podejmuje innowacje materiałowe, wykorzystując metody badawcze i ramy certyfikacyjne wspierające stwierdzenia oparte na dowodach.
PPWR to przepis unijny dotyczący opakowań, którego celem jest zmniejszenie ilości odpadów opakowaniowych oraz wzmocnienie obiegu materiałów opakowaniowych na jednolitym rynku. Komisja Europejska przedstawiła propozycję zatytułowaną „Projekt rozporządzenia… w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych”, wyjaśniając wyraźnie, że rozdrobnione przepisy krajowe stanowią barierę dla rynku wewnętrznego oraz powodują niepewność prawna dla przedsiębiorstw.
Cel polityczny jest jasny: opakowania powinny być projektowane tak, aby lepiej spełniać wymagania środowiskowe – w skali przemysłowej i w rzeczywistych systemach. Komisja określa opakowania jako istotnego użytkownika surowców oraz źródło odpadów, podkreślając konieczność wprowadzenia surowszych i bardziej spójnych przepisów oraz narzędzi ich wdrażania.
Jedną z głównych zmian jest sam instrument prawny. PPWR to rozporządzenie rozporządzenie , co oznacza, że ma zastosowanie w państwach członkowskich UE bez konieczności transponowania na poziomie krajowym w taki sposób, jak to ma miejsce w przypadku dyrektyw. W swojej propozycji Komisja wyraźnie argumentuje, że uregulowanie w formie rozporządzenia jest niezbędne w celu ograniczenia odmiennych podejść krajowych oraz stworzenia równej przyszłości dla operatorów rynku.
Dla przedsiębiorstw skutki są praktyczne:
Z punktu widzenia planowania kluczowe daty to:
To etapowe wdrożenie ma istotne znaczenie. Tworzy okno czasowe na przeprojektowanie, uzgodnienie z dostawcami, testy oraz dokumentację. Oznacza to również, że decyzje dotyczące materiałów podejmowane obecnie mogą wymagać uzasadnienia przez cały okres ewoluujących kryteriów technicznych i norm.
Przydatnym sposobem ujęcia gotowości jest rozdzielenie:
PPWR ma na celu wpływ na opakowania w całym cyklu ich życia. Zgodnie ze stroną przeglądu Komisji Europejskiej, wśród deklarowanych celów znajdują się m.in. uczynienie opakowań nadających się do recyklingu „w sposób ekonomicznie opłacalny do roku 2030”, zwiększenie bezpiecznego wykorzystania tworzyw sztucznych pochodzących z recyklingu oraz ograniczenie zużycia surowców pierwotnych.
W tekście propozycji Komisji przepis ten określany jest jako ustanawiający wymagania „dotyczące całego cyklu życia opakowań… umożliwiające wprowadzanie opakowań do obrotu”, wraz z zobowiązaniami związanymi z oznakowaniem oraz gospodarowaniem odpadami opakowaniowymi.
Dla decydentów odpowiedzialnych za opakowania przekłada się to na pytanie dotyczące materiału: Czy wybrana struktura może być poparta dowodami potwierdzającymi jej skuteczność w zamierzanej ścieżce końcowego etapu życia? Kierunek zmian w ramach dyrektywy PPWR zmierza od ogólnikowego ujęcia „eko” ku udokumentowanej wydajności i dokumentacji.
Opakowania wysokiej klasy często opierają się na wieloskładnikowych strukturach (np. papier + powłoki, papier + polimer, folie wielowarstwowe), aby zapewnić właściwości barierowe, trwałość oraz premiumowy wygląd. Jednak dyrektywa PPWR jest zaprojektowana z myślą o wynikach w systemach odpadów. Komisja podkreśla problemy związane z rynkiem wewnętrznym i środowiskiem, które powodują cechy opakowań utrudniające ich recykling oraz „technicznie nadające się do recyklingu opakowania”, które w praktyce nie są recyklingowane ze względu na brak opłacalnych procesów lub niewystarczającą jakość uzyskiwanych surowców wtórnych.
Dlatego istotne są złożoność materiałową i konstrukcyjną: możliwość recyklingu to nie tylko zamierzenie projektowe, ale także wynik interakcji systemowych. Współczynniki zbioru, zachowania podczas sortowania oraz rzeczywiste warunki przetwarzania przemysłowego wpływają na to, czy opakowanie może rzeczywiście spełniać kierunek określony przez dyrektywę PPWR.
Podejście Shunho Creative do zapewnienia zgodności z PPWR opiera się na weryfikowalnej wydajności materiałów, ocenianej za pomocą uznanych metod badawczych oraz ram certyfikacyjnych, a nie na nieuzasadnionych deklaracjach dotyczących zrównoważoności.
W przypadku opakowań z włókien papierowych możliwość ich recyklingu ocenia się za pomocą metod laboratoryjnych uznawanych w branży, które symulują kluczowe etapy procesu recyklingu papieru. TransMet® , nowoczesna tektura metalizowana opracowana przez Shunho Creative, została poddana ocenie zgodnie ze standardem UNI 11743 – metodą badania możliwości recyklingu papieru, stworzoną w celu oceny zachowania materiału w trakcie procesów rozdrabniania (pulpowania), sitowania oraz odzyskiwania włókien w warunkach reprezentatywnych dla przemysłowego recyklingu papieru.
Ten typ oceny odzwierciedla rzeczywiste środowiska przetwarzania, a nie teoretyczne założenia dotyczące możliwości recyklingu. Poprzez ujęcie dyskusji na temat możliwości recyklingu w ramach określonych protokołów badawczych zespoły zajmujące się opakowaniami uzyskują:
W ramach unijnego systemu regulacyjnego kompostowalność traktowana jest jako określona ścieżka odzysku, regulowana jednolitymi normami i certyfikacją przez niezależne strony trzecie, a nie ogólnymi oświadczeniami.
Na poziomie europejskim norma EN 13432 („Opakowania – Wymagania dotyczące opakowań możliwych do odzysku metodą kompostowania i biodegradacji”) określa kryteria techniczne dla opakowań kompostowalnych, obejmując biodegradację, rozpad oraz bezpieczeństwo środowiskowe. Norma ta jest wyraźnie przywoływana w ramach systemów certyfikacji prowadzonych przez TÜV AUSTRIA w ramach programów OK compost INDUSTRIAL i OK compost HOME.
TransMet® są certyfikowane zarówno w ramach programu OK compost INDUSTRIAL, jak i OK compost HOME, co pozwala właścicielom marek polegać na niezależnie zweryfikowanej kompostowalności w zastosowaniach, w których kompostowanie stanowi odpowiednią ścieżkę końcowego wykorzystania.
Dzieląc odzysk przez recykling i odzysk przez kompostowanie na oddzielne, certyfikowane ścieżki, Shunho Creative przestrzega podstawowej zasady dyrektywy PPWR: opakowania muszą być projektowane z wyraźną, udowodnioną i zgodną z istniejącymi systemami ścieżką odzysku, wspartą uznawanymi normami.
PPWR sygnalizuje długoterminowy przesuw w kierunku zharmonizowanych zasad dotyczących opakowań w ramach jednolitego rynku europejskiego oraz ich większego powiązania z mierzalnymi wynikami. Harmonogram już został ustalony, a standardy oraz kolejne środki będą nadal kształtować praktyczne podejście do oceny pojęć „nadających się do recyklingu” i „kompostowalnych”.
Rola Shunho Creative polega na wspieraniu właścicieli opakowań i marek rozwiązaniami materiałowo-technicznymi opartymi na dowodach: ścieżkami recyklingu opartymi na badaniach dla systemów opartych na włóknach oraz narracjami dotyczącymi kompostowalności opartymi na certyfikatach tam, gdzie kompostowanie jest zamierzonym kierunkiem wykorzystania.